Als coach voer ik regelmatig intervisie met andere coaches. Dit om learnings uit het vak te delen, inspiratie op te doen en elkaar scherp te houden.
Onlangs mochten wij, met dank aan coach Martin Rensen, intervisie houden op de Brandweerkazerne in Zandvoort. Brandweermannen Dick, Maurice, Tim en Jan hielpen ons daar aan prachtige leerervaringen vanuit hen vak.
Dat er voor mij als coach zo veel waardevolle lessen zouden schuilen in een middag ‘brandweervrouw’ mogen spelen, had ik niet durven verwachten! In deze blog neem ik je graag mee in mijn ‘brandlessen’.

Iemand uit een benarde positie bevrijden

We leerden allereerst met behulp van een hydraulische schaar een auto openknippen. Zonder echt slachtoffer is dat natuurlijk gaaf… een auto in stukken mogen knippen! 
Maar wat komt er veel bij kijken om iemand veilig uit een benarde positie te bevrijden: is contact mogelijk, hoe zorg je snel voor meer ruimte, waar zitten belangrijke scharnierpunten en hoe bewaak je de stabiliteit en scharnierpunten alvorens te gaan knippen…

De oefening zette mij en ons flink aan het denken over coachsituaties!
Het komt regelmatig voor dat een persoon of team zich bekneld voelt in zijn of haar situatie. Zorgen voor veiligheid, meer ruimte en het letterlijk weer ervaren van grond onder de voeten zijn dan belangrijke eerste stappen.
Zien waar het piept en schuurt en verhoudingen begrijpen is belangrijk voor je gaat werken. Vanuit een goed contact bouw je de relatie op die nodig is om samen stappen te gaan zetten.  De oefening leverde veel stof op voor onze intervisie en het delen van waardevolle ervaringen die wij als coaches kennen om snel te zorgen voor veiligheid en meer ruimte.

Het zoeken van de brand

Hierna gingen we (uitgerust met zuurstofflessen) een ruimte vol rook in op zoek naar een (fictieve) brand.
Hoe vind je een brand als je letterlijk geen hand voor ogen kan zien? Op de tast (letterlijk met handen en voeten) en in nauw contact met elkaar, onszelf en de omgeving waar we ons bevonden vonden we een deur. En nu..? De deur openen als daarachter brand woedt zal niet zonder meer gaan.
In deze oefening leerden we allereerst over het aftasten; vertrouwen op zowel verstand als gevoel en intuïtie, maar bovenal ook op heldere afspraken. We leerden oriënteren (muren tellen) en over deur-procedures (en jawel we vonden de brand!).

Deze ervaring vond ik metaforisch zo sterk voor ons als coaches.
De rook en brand geldt voor ons in coachtrajecten gelukkig niet echt, maar als metafoor is zij wel herkenbaar. De rook symboliseert voor mij datgeen wat zichtbaar is, voor hinder zorgt, en is vaak de aanleiding om hulp te vragen. Zelden blijkt zij echter het werkelijke probleem. Meestal is het ergens gaan smeulen en gebeurde dit onbewust (vrijwel niemand zet zijn of haar eigen huis in brand).
In het aftasten waar zich werkelijk het probleem bevind zijn wij als coaches ook zo nauw in contact met alle waarnemingen (fysiek, cognitief en emotioneel); wat gebeurt er bij de ander, in de omgeving en bij mijzelf? 
Bij het tellen van muren ter oriëntatie moest ik denken aan het prachtige gedicht van Kafavis. Als mensen bouwen wij (onbewust) vaak muren, die zowel kunnen beschermen als afschermen. In een coachtraject vormen ‘muren’ die wij tegen komen zo ook als belangrijke oriëntatie. Van groot belang is ook dat we vooraf heldere afspraken maken: hoe gaan we samen om met deuren, of muren die we tegenkomen? Wat als het spannend wordt, hoe gaan we moment grenzen en waarop kunnen wij van elkaar vertrouwen?

Later in onze intervisie brainstormden we hier op het strand over door: hoe wij omgaan met rook en muren en onszelf ook inzetten als instrument om tot dieperliggende oorzaken, oplossingen en doorbraken te komen.
Een geweldige metafoor in deze oefening vond ik ook de zuurstofflessen: je gaat bij een brand niet naar binnen zonder.
Ik vond dit een treffende metafoor omdat bij veel mensen als het spannend wordt de ademhaling (onbewust) stokt. Wij kennen dan de natuurlijke beweging om te bevriezen, weg te rennen of gaan vechten. Juist daar waar het spannend wordt wil je kunnen blijven; dit is de plek waar het is gaan smeulen, waar de bron ligt van wat je als zo lastig ervaart en waar je het verschil kan maken. Een goede ademhaling is dan ontzettend belangrijk: deze zorgt ervoor dat je hersenen zuurstof krijgen (en dus nieuwe ideeën) en dat je in contact blijft met je gevoel. Het trainen van je ademhaling en zorgen voor goede ademhalingsoefeningen in coaching is dan ook uiterst functioneel (nee niet zweverig).
De tanks staan daarnaast metafoor voor een goede uitrusting. Als coach zorg je er altijd voor dat zowel de coachee(s) als jijzelf goed uitgerust bent, om daadwerkelijk stappen te kunnen gaan zetten. 

Blussen en weerstand bieden bij verschillende druk

Nadat we de brand gevonden hadden was het natuurlijk zaak zo snel mogelijk ‘water op het vuur’ te krijgen. Maar welke slang gebruik je?
We merkten hoe verschillende slangen werkten met andere waterdruk. Hoe groter de druk des te groter de kans op een ‘push-back’. 
Zo vloog ik in eerste instantie een meter achteruit, toen ik niets vermoedend een slang met veel druk opende.
We leerden hoe we met de druk en weerstand om konden gaan door zelf te zorgen dat we stevig stonden en dit ook een poos zouden kunnen volhouden. 

Bij deze oefening moest ik eveneens grinniken om de vergelijk voor ons met coachtrajecten. Als coach kan je verschillende werkvormen inzetten:
Wat is de juiste werkvorm, welke push-back kan ik verwachten, kies ik voor de weg van minste weerstand, of ga ik juist werken met de weerstand en hoe zorg ik dat ik dan stevig in mijn schoenen blijf staan?
Tot laat sparden wij die door over de inzet van onze werkvormen en ieders coachtechnieken. Het bracht mij tot het inzicht dat ik veel mooie successen bereikt heb met de inzet van theaterwerkvormen, al tegelijk soms terughoudend kan zijn vanwege push back en reserves die ik vooraf soms ervaar. Tijd om mijzelf meer druk op te gaan leggen, deze vaker in te durven zetten, en steviger in mijn schoenen te gaan staan!

Het systeem, met ieders plek en taak

Tot slot kregen we een kijkje in de brandweerwagen en hoorde we over ‘het systeem’ van de brandweerlieden tijdens een calamiteit. We leerden dat bij een oproep een duidelijke volgorde geldt en ieder een vaste plek heeft in de wagen. De plek valt samen met een duidelijke taak die iemand uit te voeren heeft. Het is een minutieus systeem waar op geen enkele wijze onduidelijkheid over bestaat, ondanks dat tijdens een calamiteit veel kan veranderen en eenieder dan van rol en taak moet kunnen wisselen. 

In coachtrajecten kom ik vaak tegen dat mensen worstelen met hun plek in een systeem waarin zij zich bevinden: werk, familie, vrienden en op zoek zijn naar hun eigenheid. Sommige wisselen regelmatig van plek en doen er alles aan om ‘het systeem’ vanuit hun eigen perspectief te laten werken, zich niet realiserend dat anderen ook een plek en taak hebben. Anderen zijn naarstig op zoek naar hun plek in een systeem en de duidelijkheid die deze biedt. Daarbij veranderen al onze systemen regelmatig: er komen nieuwe mensen bij, wordt afscheid genomen etc. 
Als coach help ik mensen graag met het vinden van hun plek en bovenal hoe zij, met behoud van eigenheid, om kunnen gaan met veranderingen. Dit is de passie en drijfveer achter Op de schop. 
Met veel plezier heb ik geluisterd naar de verhalen van Dick, Maurice, Tim en Jan over hun systeem. Hun ervaringen over een vaste plek met rechten en plichten, ieders aanpassingsvermogen ten behoeve van een hoger doel, en tevens de ruimte die zij binnen hun systeem ervaren voor ieders eigenheid en ontwikkeling. Ze hebben me flink geïnspireerd!  

Ontwikkeling en duurzaamheid

Gelukkig zijn Dick, Maurice, Tim en Jan niet altijd bezig met calamiteiten! Zij vertelden hoe ze veel tijd besteden aan samenwerking met de omgeving: organisaties en instellingen (van bosbeheer, racecircuit tot veiligheidsvoorzieningen in wijken) en hoe belangrijk hun rol in het werken aan een duurzame samenleving is. Hiernaast besteden zij ook veel tijd op de kazerne aan eigen ontwikkeling (fysieke fitheid, continue adequate kennis en persoonlijke ontwikkeling). Zij vonden volkomen logisch dat wij als coaches intervisie houden, van elkaar leren en daarbij ook andere omgevingen opzoeken. 

Het belang van naast mijn coaching continu ook bezig zijn met mijn eigen ontwikkeling en ontwikkelingen in de omgeving was mij al helder, maar heeft deze dag weer opnieuw en extra versterkt. 
Steeds meer mensen ervaren bijvoorbeeld spanning en burn-out klachten wat ik ook merk in mijn praktijk en waarvoor ik hier onlangs een verdieping in volgde. Daarbij staan deze zomer ook enkele mooie overleggen met opdrachtgevers gepland om te praten over preventie en duurzaamheid.
Daarbij ben ik, en ik geloof onze hele intervisiegroep, tot slot flink geïnspireerd om vaker een kijkje te gaan nemen bij andere professies. 

Dank je wel Brandweer Kennemerland, Martin Rensen, Dick, Maurice, Tim en Jan en ook mijn intervisiegenoten voor deze prachtige dag en learnings!


Contact

Wil jij gecoacht worden of ken je iemand die coaching zoekt? Neem gerust contact op voor het maken van een vrijblijvende afspraak.
Je kan een bericht achterlaten via het contactformulier of bellen met 06 53 79 17 61. Een mail sturen mag natuurlijk ook: rian@op-de-schop.nl.